Öğren
Narda kaç tane var—613 sayısı gerçek mi?
Bir narın tam olarak 613 tane içermesi garanti değildir; sayı birkaç yüzden bine, hatta daha fazlasına çıkabilir (yeni sekmede açılır). Bütün bir narın eni genellikle yaklaşık 10 cm’dir (3.9 inç).
613 tane sayısı neden ortaya çıkıyor?
613 tane iddiası, meyveyi Yahudi geleneğinde sayılan 613 emirle (yeni sekmede açılır) ilişkilendirir. Jewish Action’da tane iddiası üzerine yayımlanan bir yazı (yeni sekmede açılır) bu bağlantıyı ele alıyor. Bu ilişki sayıya akılda kalıcı bir anlam kazandırır, ancak elinizdeki meyve için biyolojik bir kural oluşturmaz.
Deri gibi sert kabuğun içinde, aril adı verilen yüzlerce sulu kılıf bulunur. University of Florida’nın nar rehberinde (yeni sekmede açılır) yenilebilir arillerin tohumları içerdiği açıklanıyor. Eni 10 cm olan bir nar, yaklaşık 4.2 büyük madeni para genişliğindedir.
Narın tohumu sayılırken ne sayılır?
Kırmızı ve sulu parçalar arildir; tohum, etli kılıfın içinde yer alır. Günlük konuşmada insanlar arillere sık sık “tohum” der. Gerçek bir tohum sayımı, görünen her kırmızı parçayı tohum kabul etmek yerine tohumların kendisini tek tek saymak demektir. University of Florida’nın yayım rehberi (yeni sekmede açılır), meyvede yenilebilir ve sulu aril adı verilen özle çevrili çok sayıda tohum bulunduğunu anlatıyor.
Sayımları karşılaştırırken bu ayrım önemlidir. Aril sayımı yenilebilir parçaları, tohum sayımı ise onların içindekileri kaydeder. Saymaya başlamadan önce neyi saydığınızı belirleyin ve ilk parçadan son parçaya kadar aynı ölçütü kullanın. Bir tarif için arilleri sayıyorsanız, sonuca tohum sayısı değil aril sayısı deyin.
Narlar meyve ve yemişler arasında yer alır, ancak yenilebilir kısımları portakalın bildiğimiz etli kısmından farklı biçimde düzenlenmiştir. Ariller, açık renkli zarlarla birbirinden ayrılan bölmelerde bulunur. Bu doğal bölmeler, meyvenin dış kabuğunu, sulu kılıfları ve içlerindeki tohumları birbirine karıştırmadan örnek almanın pratik bir yolunu sunar.
Tane sayısı nasıl tahmin edilir?
Tohum sayısını tahmin etmek için meyveyi açın ve bir bölmedeki arilleri çıkarın. Örneğinizdeki arillerden tohumları ayırın ve tohumların kendisini sayın. Ardından örneği meyvedeki arillerin tamamıyla karşılaştırın: toplam arillerin ne kadarının örnek aldığınız bölümden geldiğini tahmin edin ve tohum sayısını bu orana göre ölçeklendirin. Tahmin ipuçları da aynı işe yarar yöntemi izler: yönetilebilir bir örnek sayın, sonra sonucu bütüne uygulayın.
Bir bölme çevresindeki kısımlardan daha dolu ya da daha boş olabilir; bu nedenle yalnızca büyüklüğünü kusursuz bir ölçüt olarak görmeyin. Örnekteki arilleri geri kalanların yanına yayın ve yığının ne kadarını oluşturduğunu tahmin edin. Ariller eşit dağılmamışsa meyvenin farklı kısımlarından örnek alın. Meyvenin çeşitli yerlerinden toplanan örnek, özellikle dolu bir bölmeden alınan örnekten daha temsil edici bir fikir verir.
Sayımı ve tahmini aynı ölçü birimine bağlı tutun. Örnekteki tohumları saydıysanız toplam tohumu, arilleri saydıysanız toplam arili tahmin edin. İçlerindeki tohumları kontrol etmeden aril sayısını tohum toplamına çevirmeyin. Tahmin yerine doğrudan toplamı bulmak için bütün arillerdeki tohumları ayırıp sayın; saydıklarınızın sayılmamış meyveye karışmaması için onları bir kâsede bir arada tutun.
Meyvenin dışı, sayısını değil ölçeğini anlamanızı sağlar. Bütün bir portakalın eni yaklaşık 8 cm’dir (3.1 inç); orta boy bir domatesin eni ise yaklaşık 7 cm’dir (2.8 inç). Boyutları narı gözünüzde canlandırmanıza yardımcı olur, ancak tohumları ancak meyveyi açtıktan sonra sayabilirsiniz.
Meyvenin boyutu sayıyı tahmin etmeye nasıl yardımcı olur?
Genellikle daha büyük bir narın ariller için daha fazla yeri olur (yeni sekmede açılır); bu nedenle boyut, 613 gibi sabit bir sayıdan daha iyi bir başlangıç ipucudur. Bu genel bir kılavuzdur, eni tohum sayısına dönüştüren bir formül değildir. Son sayıyı meyvenin bölmeleri, arillerin doluluğu ve içlerindeki tohumlar da etkiler.
University of Georgia’nın nar yetiştiriciliği rehberi (yeni sekmede açılır), meyvenin nasıl yetiştirildiğini ele alır. Çeşit ve yetiştirme koşulları gelişen meyveyi etkiler. Bu yüzden boyuta dayalı bir tahmin, benzer büyüklükteki meyveleri karşılaştırdığınızda ve aynı sayım ölçütünü kullandığınızda en yararlı olur. Daha büyük bir meyve daha yüksek bir sayıya işaret edebilir; meyveyi açıp örnek almak ise tahmini o narın kendisine özgü kılar.
613’ü her meyvenin ulaşması gereken bir hedef değil, akılda kalıcı bir başlangıç tahmini olarak kullanın. Arillerden örnek alın, içlerindeki tohumları sayın ve bu sayıyı örnek aldığınız kısma göre ölçeklendirin. Elinizdeki meyveden çıkan tohumları saymak, size efsaneden daha kullanışlı bir tahmin verir.
İlgili boyutlar
Bu yazıda bahsedilen şeyler ve boyutları.
Kaynaklar
- Jewish Action: What’s the Truth about . . . Pomegranate Seeds? (yeni sekmede açılır) jewishaction.com
- University of Florida IFAS Gardening Solutions: Pomegranates (yeni sekmede açılır) gardeningsolutions.ifas.ufl.edu
- University of Florida IFAS Extension: HS44/MG056: The Pomegranate (yeni sekmede açılır) ask.ifas.ufl.edu
- University of Georgia Cooperative Extension: Pomegranate Production (yeni sekmede açılır) fieldreport.caes.uga.edu
- Encyclopaedia Britannica, “Pomegranate”; USDA FoodData Central, “Pomegranates, raw”
- Encyclopaedia Britannica — Tomato; USDA FoodData Central — Tomatoes, red, ripe, raw
- Encyclopaedia Britannica — Orange; USDA FoodData Central — Oranges, raw
- Chabad.org: The 613 Commandments (Mitzvot) (yeni sekmede açılır) chabad.org
- HortScience (American Society for Horticultural Science): Wetzstein, Zhang, Ravid & Wetzstein, “Characterization of Attributes Related to Fruit Size in Pomegranate,” HortScience 46(6):908–912 (2011) (yeni sekmede açılır) journals.ashs.org
